0

Alleman doet dat

Geplaatst door Johan op 19 maart 2019 in liedboeken, liederen, Over Liefde & Verdriet |

Een onbekende liedjeszanger heeft het over meisjes die al vanaf hun zestien jaar ongegeneerd aan het vrijen slaan. Moeder en vader vinden dat geen goed idee en het argument van de meisjes dat “alleman” dat doet, pakt niet. Ook niet als ze suggereren dat mama en papa dat vroeger ook hebben gedaan. Normaal eindigt zo’n lied met een moraliserende strofe nadat het mis is gegaan en het meisje alleen met een kind blijft zitten, maar dat is hier niet het geval. Misschien werd dat wel voorkomen door de moeder die in de laatste strofe haar holleblokken had uitgetrokken om de dochter aan den lijve te laten voelen wat zij vond van dat vroegtijdig vrijen.

Het lied werd voorgezongen aan en opgetekend door Walther Van Riet en gepubliceerd in “Zo de ouden zongen”. Over de oorsprong van het lied wordt niets gezegd, andere bronnen hebben we niet gevonden. We veronderstelden dat het zou gebaseerd zijn op een frans chanson, bijvoorbeeld “Tout le monde fait ça” of iets gelijkaardigs, maar die denkpiste loopt dood.

In de eerste strofe wordt de verbeelding van de toehoorder op de proef gesteld, want het tweede zinnetje eindigt op “naar het bal of cinema en ook nog ja”. En ook nog wat? Iets wat niet mag gezegd worden? Of gewoon uit rijmnood?

De tekst is in de stijl van Tamboer, maar een liedblad van hem met “Alleman doet dat” is ons niet bekend.

Alleman doet dat

Als men tegenwoordig ziet
naar de meisjes in ‘t verschiet:
zij worden van zestien jaar liefde gewaar.
En ze trekken, vrolijk, blij,
met een vriendje aan hun zij
naar het bal of cinema en ook nog ja
en als moeder reclameert en permitteert
roept het meisje met fatsoen:
laat mij maar doen!

Alleman doet dat,
alleman doet dat.
Moeder lief, dat kan geen kwaad,
g’hebt het vroeger ook gedaan.
Alleman doet dat,
alleman doet dat
vrijen, zie wat is de liefde toch een aardig spel.
Eerst zo een kus, klinkt als een bel,
dat doet er niemand verkeerd,
het wordt u vanzelf geleerd.
‘t Is een vreugde, ‘t is plezant
als ge met een lief uitgaat,
alleman doet dat!

En mijn zuster, die kapoen,
zie daar is niets aan te doen,
komt des avonds laat naar huis
stil als een muis.
Hoor ik zeggen tot haar lief:
‘t Is tot morgen, hartedief,
en mijn vader op de trap
roept: wat is dat?
Het is weeral over d’uur
gij klein postuur.
Zeg, wat gaat dat later zijn?
Snotneus, venijn.

Moeder ik vrij met Gustaaf,
wel hij is zo schoon en braaf,
laat hem binnenkomen, zie:
‘k heb hem zo lief.
Wel mijn kind, sprak moeder daar,
gij zijt nog maar zestien jaar,
steek dat vrijen en die min
wat uit uw zin.
Nooit verlaat ik hem niet meer
weende zij teer.
En moeder die gaf haar kloef,
hartenaas was troef!

Partituur * Alleman doet dat *
      1. instrumentaal

Tags:

0

Wat is zij toch schoon

Geplaatst door Johan op 15 maart 2019 in liedbladen, liederen, Over Liefde & Verdriet |

Dit is een fragment van een liedblad uit Brussel. Charles Beullens1 – niet te verwarren met Jean-Louis Buelens die ook buiten Brussel optrad  – maakte een liedblad met

  • “De Dood in Vlaanderen” (een verhaal uit WOI lijkend op de sage van de gebroeders Van Raemdonck – geen zangwijze vermeld);
  • “Zij heeft een vlooiken in haar hemd” (over een originele verleidingstruuk – geen zangwijze vermeld);
  • “Komt weer in het geluk” (zangwijze: Reviens vers le bonheur”, een poging tot vertaling);
  • “Wat is zij toch schoon” (over zijn eigen jonge vrouw ??? – zangwijze “La valse de l’Horizon”);
  • “Het soldatenleven” (zangwijze: “Madelon de la Victoire”)
  • “De mislukte liefde” (zangwijze “Viens près de moi”)
  • “Het soldatenkind” (vader is aan het front waardoor de moeder sterft van ontbering, het kind verweesd achterlatend – geen zangwijze vermeld)
  • “Het gelukkig paar” (zangwijze “Allon merci poilu”)

We namen de verwijzingen naar zangwijzen over met de taal- en schrijffouten, want dat is dikwijls een probleem: als er dan al een melodie vermeld wordt is de opgegeven titel dikwijls verkeerd begrepen of die van een ander “contrefact“, dus zelf ook afgeleid van een niet genoemd origineel.
Voor “Wat is zij schoon” kwamen we er na een tijdje achter dat de zangwijze is gebaseerd op “La valse ‘Bleu Horizon’ ” van Charles Borel-Clerc en geschreven in 1917.

Charles Beullens, volgens een illustratie op een liedblad

Een typische walsmelodie en omdat we die nog nergens anders tegen kwamen nemen we er de naieve maar misschien toch gemeende tekst maar bij. Daaruit zou moeten blijken dat de zanger – Sjarel Beullens zelf dus – nog maar twintig jaar is en zeer gelukkig getrouwd: misschien moeten we op zoek naar latere liedbladen van die man om te zien hoe het hem verder verging!

Het liedblad dateert  dus  ten vroegste van 1917, voordien bestond de melodie nog niet. Als hij inderdaad pas getrouwd is zal het waarschijnlijk van na 1918 zijn, ook de inhoud van enkele andere liederen wijst daarop.

In het lied “Zij heeft een vlooiken in haar hemd”-  dat misschien later nog aan bod komt als we er de melodie kunnen van vinden – lezen we op het einde van de tweede strofe het manke rijm:

"die lelijke beest is veel te slim, 
zij zit van binnen in mijn hemd".

Daaruit kunnen we afleiden dat Charles Buellens dit lied in het dialect zong, want dan rijmt het perfect:

"dei lieleke biest es veul te slum, 
ze zit van binnen in main hum"

We hebben de indruk dat het dialect steevast gebruikt werd voor grappig bedoelde kluchtliederen, terwijl de eerder ernstige liederen in een bijgeschaafd Vlaams werden gebracht, voor zover de zanger dat kon.


1 Beuelens geschreven op een ander liedblad van hem

Wat is zij toch schoon

Wat is zij toch lief mijnen harten dief
een roosje der natuur
en is lief en zacht lijk den stillen nacht
men moet haar steeds beminnen
een mondjen zo fijn en voetjes zo klein
en haar zacht lijk satijn
Het is een godin, ja een engelin
en ‘t is haar die ik min
Zij is op aarde de schoonste vrucht
ik bemin haar tot mijn laatsten zucht

Een vrouw is de schoonheid op aard
zij is daarom mijn liefde waard
wangen die blozen gelijk de rozen
zij is teer en zacht lijk een kind
en wordt voor haar zachtheid bemind
Lijk een beeld zweeft zij op een stroom
O God, wat is zij toch schoon

Van in mijn jeugd voelde ik de vreugd
dat zij de mijne was
van in mijn kindsheid had zij mij verblijd
zij was voor mij geboren
zij was hier den roem, geurde lijk een bloem
bleef voor iedereen stoem
ja, ik word haar slaaf want zij die was braaf
‘k was fier gelijk een graaf
zij wachtte op mij ja stil en wijs
gelijk Eva in het paradijs

Ik weet zij is rein lijk een maagdelijn
zuiver lijk ‘t blauw azuur
Zij wordt mijne vrouw, ik zwoer haar den trouw
‘k gaf haar mijn naam voor ‘t leven
Een gelukkig paar ben ik nu met haar
wij zijn pas twintig jaar
Zij is lief en trouw en een goede vrouw
ik heb toch geen berouw
mijn geluk zeggen dat kan ik niet
als men zijn vrouwtjen zo geren ziet

Partituur * Wat is zij toch schoon *
      1. instrumentaal

Tags:

2

Het edelmoedig knaapje

Geplaatst door Johan op 5 maart 2019 in cahiers, liederen, Over Armoede & Drank |

Een lied op dezelfde melodie als “Het bedelaarskind” en met een enigszins verwante inhoud. We vonden het in een liedschrift van meneer Putman.

In de onvolprezen reeks “Van Zingen en Speule” samengesteld door wijlen Harrie Franken en te boek gesteld in  “Kroniek van de Kempen (deel 11)” vonden we “Het recht van den werkman”.

Die tekst staat ook op een anoniem en ongedateerd liedblad uit de verzameling Moormann

De eerste twee strofen zijn vrijwel identiek, maar daarna wordt het “recht van den werkman” een pamflet terwijl “Het edelmoedig knaapje” een romantisch en dramatisch verhaal blijft dat zelfs goed afloopt, een zeldzaamheid. Het ademt wel de moraal van eind 19e – begin 20e eeuw: het is geen probleem om rijk te worden door goedkope arbeidskrachten in te zetten, als de rijke maar vrijgevig is met aalmoezen. Pas later kwam het inzicht dat het simpeler en eerlijker zou zijn als de arbeid deftig werd vergoed en arbeidersgezinnen dus niet in armoe moesten leven.

Harrie Franken merkt op in verband met de melodie:

Volgens Wolfgang Steinitz, die het lied in zijn Deutsche Volkslieder demokratischen Charakters aus sechs Jahrhunderten (Band II, Berlin 1962, bldz. 315) overnam van Wouters en Moormann is het lied pas in het begin van de 20e eeuw ontstaan als een vrije bewerking van "In Löbtau sitzt bei ihrem Kinde

Het edelmoedig knaapje

De sneeuw viel overvloedig neer
de stad scheen als verlaten
een knaapje nog zo jong, zo teer
ging beed’len langs de straten
en hartverscheurend klonk zijn gezang:
mijn vader zit in het gevang

en hartverscheurend klonk zijn gezang:
mijn vader zit in het gevang

Toen hij wat verder was gegaan
kwam hij een dame tegen
Wat heeft uw vader dan misdaan?
vroeg zij aan hem verlegen.
Is het een dief, een moordenaar,
een lage schurk of een barbaar?

Is het een dief, een moordenaar,
een lage schurk of een barbaar?

Neen, sprak het kind op droeven toon,
mijn vader is nen braven
die voor een arm arbeidersloon
meer als een dier moet slaven
en door zijn zwoegen tot hij was moe
kwam moeder met zijn pree schaars toe

en door zijn zwoegen tot hij was moe
kwam moeder met zijn pree schaars toe

Wij leden samen groten nood
wij slaakten hoge kreten
mijn vader die stool dan een brood
zo hadden wij toch eten
maar zie, den bakker die deed een klacht,
vader wierd naar ‘t gevang gebracht

maar zie, den bakker die deed een klacht,
vader wierd naar ‘t gevang gebracht

Tot overmaat en ongeluk
werd moeder ziek van herte
nu zijn wij samen in den druk
niemand komt ons hier helpen
zo moet ik beed’len om een brood
om ons te redden van de dood

zo moet ik beed’len om een brood
om ons te redden van de dood

Die dame was zeer aangedaan
zij ging mee met de kleine
totdat z’aan de woning kwam aan
‘t geen zij daar zag deed pijne
Zij sprak: ach vrouw en kinderen klein
ik zal voortaan uw redder zijn

Zij sprak: ach vrouw en kinderen klein
ik zal voortaan uw redder zijn

Die edele dame zond hen brood,
kolen om vuur te maken
ook klederen voor klein en groot,
nu mocht de vreugde smaken
Zij heeft den vader ook vertroost
want hij kwam thuis bij vrouw en kroost.

Zij heeft den vader ook vertroost
want hij kwam thuis bij vrouw en kroost.

Partituur * Het edelmoedig knaapje *
      1. instrumentaal

Tags:

0

Waarom weigert gij?

Geplaatst door Johan op 1 maart 2019 in liedbladen, liederen, Over Liefde & Verdriet |

Bij tal van liedbladen van vlaamse marktzangers vonden wij teksten met als vermelde zangwijze “Rien que vous“. Dat lied vonden we niet meteen terug tot we uiteindelijk een afbeelding vonden van een oude partituur waarbij onder de titel als vermoedelijk originele versie  “Yearning” stond.
Zo kwamen we uit bij het Amerikaanse  “Yearning (just for you)”, geschreven in 1925 door Joe Burke en Benny Davis. Een van de eerste artiesten die het op plaat zette was Gene Austin, in 1925.

Sober begeleid door Ukelele (en een beetje gitaar) en duidelijk gezongen: dat hielp om de partituur uit te schrijven.

Het werd dan kiezen uit het grote aanbod teksten, zoals:

  • Het is koud en ’t sneeuwt op straat (duo Peeters – Van Gestel uit Aarschot) over een arm weeskindje
  • Moeder, uw zoon is nog in ’t leven (anoniem liedblad) over een doodgewaande soldaat die gevangen zit
  • De zieke jongeling (Aloïs Van de Velde en Honorine Van Hemelrijck), inhoudelijk identiek aan “De stervende jongeling
  • Slimme Jan was zijn drinkgeld kwijt (Frans Jacobs, liedblad nr 55) over een man wiens vrouw zijn broekzakken plundert
  • Ene meid met ogen blauw (Frans Jacobs, liedblad nr 51) over een “vrouwenbeul der publiek vrouwen” die plots verliefd wordt op de onbevreesde Martha
  • Liefdesmart (Ferdinand Van de Casteele, Gent), te zingen door een jongedame
  • Het einde van een bandiet (Alberic Cattebeke – liedblad nr 24) over een jongeman die als kind was verloren gelopen, door vreemden opgevoed en als dief de kost verdiende. Toen hij onwetend inbrak bij zijn ouders werd hij door zijn eigen vader neergeschoten waarna het verloren gewaande kind werd herkend…
  • Den tijd is lang verdwenen (Alberic Cattebeke – liedblad nr 25) over een oorlogsinvalide

En dan een reeks liederen van Tamboer:

  • De liefde achter ’t Muurken van ’t Schuurken (met uiteindelijk als gevolg: kinderlast)
  • Helaba Katrien, ‘k Heb het gezien! (over een vrijende boerenmeid)
  • Ik ben een kind zonder moeder (en door vader verstoten omdat de moeder stierf bij de geboorte)
  • Op het graf zijner moeder (over een kind wiens vader van verdriet aan lager wal geraakte)
  • Alfons! ‘k Wacht naar u (over een werkmansdochter wiens minnaar door zijn rijke ouders het land werd uitgejaagd en begraven ligt “in het land der slaven”)
  • Een vogeltje vol min, vliegt de wijde wereld in (het aloude lied “De vogel vliegt” door Tamboer herschreven op een recentere melodie)
  • Rudolf was een moordenaar (hij komt na twintig jaar vrij maar een kindermoordenaar en -verkrachter zoals hij wordt door de maatschappij uitgespuwd en pleegt uiteindelijk zelfmoord)
  • en tenslotte “Waarom weigert gij een liefdekus van mij?, de liefdesklacht van een jongeman die niet begrijpt waarom de mooie Helena van hem niet wil weten. Of toch: hij is maar een werkman en zij kijkt liever naar rijke jongemannen. Maar hij krijgt haar niet uit zijn gedachten.

Tamboer koos terecht meermaals voor de simpele maar krachtige melodie van “Yearning“, al durven wij betwijfelen dat zijn interpretatie even swingend was als deze van bijvoorbeeld “The Spindrifters

 

Waarom weigert gij?

643 [A] Lionel Bauwens – [C] Joe Burke, Benny Davis (1925)

Ik voel mijn hart van liefde breken,
voor Helena de blonde meid.
Blijf ik somtijds met haar staan spreken
dan vraag ik haar met spijt

Waarom weigert gij
een liefdekus van mij?
Gij brengt in mijn hart
bitter verdriet en smart.
Uw beeld, uw gedacht
volgt mij dag en nacht.
Waarom weigert gij
een liefdekus van mij?

Heb ik u misschien iets misdreven
omdat gij mij zo wreed veracht?
Laat mij toe u een kus te geven,
aanhoort toch mijne klacht.

Neen gij wilt niet gelukkig wezen,
ik als werkman word niet geteld.
Gij wordt buiten uw stand geprezen
maar ‘t is alleen voor ‘t geld.

Dus Helena, mijn liefdetranen
zijn voor u van geen waarde, neen.
Kon ik u uit mijn hart verbannen,
maar ‘k denk aan u alleen.

Partituur * Waarom weigert gij ? *
      1. instrumentaal

Tags:

Auteursrecht © 1995-2019 Wreed en Plezant Alle rechten voorbehouden.
Deze website gebruikt het Multi Child-Thema, v2.2, bovenop
het Hoofd-Thema Desk Mess Mirrored, v2.5, van BuyNowShop.com