1

Margarine

Posted by Johan on 24 februari 2016 in liedboeken, liederen, Spot & Ironie |

Nico de Haas, pseudoniem van Chris Nederveen (1854-1924), was een zogenaamde “karakterkomiek”, die daarmee in de voetsporen van zijn vader Marinus trad en menig theaterpodium besteeg. En ook zijn zoon Alex (1896-1973) was een gevierd cabaretier-liedjesschrijver. Tijdens de mobilisatie 1914-1918 stichtte hij (Alex) het soldatencabaret ‘De Petoet’, waarna hij in 1920 zijn beroepsdebuut als dichter-zanger maakte bij het cabaretensemble van de talentenontdekker Jean-Louis Pisuisse. Deze gaf in 1922 aan de eerste bundel Cabaretliedjes (Rotterdam, 1922) een aanmoedigend voorwoord mee. (Wim Ibo in “Biografisch Woordenboek van Nederland”). Aan Alex de Haas danken wij ook het behoud van een karrevracht originele nederlandstalige partituren die hij had verzameld en die  (helaas slechts een korte tijd) op het Internet werden gepubliceerd: een welgekomen bron voor het terugvinden van oude, vergeten melodieën.

Nico dus schreef een liedje over een nieuwe rage in die tijd: margarine als botervervanger. “Het was de Nederlander Antoon Jurgens die in 1871 de eerste margarinefabriek ter wereld opzette, in Oss. Hij werd nagevolgd door Simon van den Bergh, die in 1872 een soortgelijke fabriek opende, eveneens te Oss. Beide concurrenten stonden aan de basis van wat later het concern Unilever zou worden. Ook in 1872 opent de firma A. Bluijssen in Asten zijn margarinefabriek. Deze firma maakt een onstuimige ontwikkeling door en zal uiteindelijk in 144 eigen winkels naast boter, textiel en koloniale waren ook margarine aan de consument aanbieden in Nederland, België en Groot-Brittannië. Het bedrijf gaat failliet in 1907.” (bron: Wikipedia)

margarinefabriek

Boter was een belangrijk product voor de nederlandse veetelers, die waren allerminst opgezet met die nieuwe “kunstmatige” boter. De reclamejongens moesten dus het onderste uit de kan halen om de nieuwigheid verkocht te krijgen, maar de Haas gaf volop tegenwind en vertolkte de verzuchtingen van de veetelers in een spotlied. Dat moet rond 1875 geweest zijn.

affiche circa 1917

affiche circa 1917

Volgens Jaap van de Merwe in zijn “Groot Geïllustreerd Keukenmeiden Zangboek” gebruikte de Haas de melodie van “Margarethe” en hij was zo vriendelijk die er meteen bij te publiceren. Wij begrijpen uit de liedtekst dat die juist NIET gebaseerd is op een aria uit de opera “Margarethe” alias “Faust” van Charles Gounoud. Een andere aria hieruit “Ah! Ik lach, bij ’t zien van mijne schoonheid in dees spiegel” (Ah! Je ris) wordt te pas en te onpas gezongen door Bianca Castafiore in diverse albums van Kuifje, maar dit geheel terzijde.
De melodie van “Margarine” komt ons niettemin bekend voor, waar hebben we die nog gehoord?

Margarine

Men hoort in alle kringen
het nieuwe liedje zingen,
Margrethe is ’t refrein,
bekend bij groot en klein;
maar om dit te voorkomen
heb ‘k een ander motief genomen,
de inhoud is zeer net,
zeer handelbaar en vet:

O Margarine, nagemaakte boter,
O Margarien, uw omzet wordt steeds groter.
O Margarien blijft gij nog lang bestaan,
dan zal de echte boter naar de maan toe gaan.

De koe staat te verwelken
men moet haar niet meer melken,
de boer klaagt op den duur:
al de melk die wordt zuur.
Men kan het ov’ral ruiken
en men ziet elkeen ‘t gebruiken,
wat men ons ook wil biên,
‘t is alles margarien!

Bij vis laat men z’u eten,
in groenten nooit vergeten,
biefstuk was bruin en mals,
smaakt thans helemaal vals.
Ja, zelfs pikante zaken
die altijd zo prikklend smaken,
men kan het duidelijk zien:
‘t is alles margarien!

De Jef, een flinke jongen
in ‘t huwelijk is gesprongen
met ’n vrouwtje erg bedaard
en zeer spaarzaam van aard.
Ik kwam hem gisteren tegen,
hij was mager en verlegen,
ik vroeg: “Ben je niet wel?”,
hij antwoordde mij snel:

Partituur * Margarine *
      1. instrumentaal

Tags:

1 Comment

  • Johan schreef:

    Het refrein van dit lied werd door Lionel “Tamboer” Bauwens herschreven als volgt (volgens Roger Hessel in “De onvergetelijke Tamboer – pag. 80):
    0, Fitelo, gij zijt vervalste boter
    0, Fitelo, gij wordt van langs om groter
    0, Fitelo, blijft gij nog lang bestaan
    De boeren mogen met hun boter naar de mane gaan.

    Vitello was een bekend merk van (goedkope) Margarine.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Copyright © 1995-2019 Wreed en Plezant All rights reserved.
This site is using the Multi Child-Theme, v2.2, on top of
the Parent-Theme Desk Mess Mirrored, v2.5, from BuyNowShop.com